Jak metodyka BIM ułatwia wykrywanie kolizji projektowych, a tym samym poprawia przewidywalność inwestycji

Kolizje budowlane od lat pozostają jednym z najbardziej kosztownych problemów w realizacji inwestycji. Pojawiają się tam, gdzie projekt przestaje być spójną całością, a poszczególne branże zaczynają funkcjonować obok siebie zamiast razem. Efektem są przeróbki, opóźnienia i decyzje podejmowane pod presją czasu – już na budowie. Metodyka BIM pozwala identyfikować te problemy na etapie projektu, kiedy ich rozwiązanie jest najprostsze, najszybsze i najtańsze.

Mimo że stosowanie metodyki BIM nie jest obecnie obligatoryjnie narzucone, jest ona coraz częstszym standardem w nowoczesnych inwestycjach. Należy jednak zauważyć, że branża budowlana wciąż adaptuje te rozwiązania i nie wszyscy uczestnicy procesu projektowego potrafią jeszcze w pełni wykorzystać potencjał cyfrowego modelowania informacji. BIM coraz częściej pojawia się w projektach, ale nie cała branża pracuje dziś według tej metodologii. Bardzo często okazuje się, że nie jest to technologiczna rewolucja wymagająca zmiany wszystkiego naraz, lecz zmiana sposobu pracy z informacją. Gdy zaczynamy pracować w jednym, wspólnym modelu informacyjnym, wiele problemów, które wcześniej wydawały się nieuniknione, po prostu znika.

„Część branży budowlanej podchodzi do BIM-u trochę jak do wejścia do ciemnego pokoju – serce bije szybciej, pojawia się niepewność i obawa przed tym, co nas czeka. A kiedy w końcu zapalamy światło, okazuje się, że ten rzekomy ‘potwór’ to tylko wieszak z kurtką rzucający cień na ścianę.

Tak samo jest z BIM-em. Na początku wydaje się groźny: nowe oprogramowanie, inne procesy, konieczność zmiany przyzwyczajeń. Ale gdy zaczynamy z nim realnie pracować, szybko okazuje się, że nie mamy do czynienia z zagrożeniem, tylko z lepiej zorganizowaną pracą – mniejszą liczbą błędów na budowie, lepszą komunikacją między branżami oraz realną oszczędnością czasu i pieniędzy.”
Marcin Gronowski, Inżynier Doradztwa Architektonicznego / Specjalista BIM, Saint-Gobain Construction Products Polska

„BIM nie porządkuje projektu za projektanta. Porządkuje i usprawnia przepływ informacji – i to robi ogromną różnicę.”
Katarzyna Kita, Kierownik Doradztwa Architektonicznego Saint-Gobain Construction Products Polska

Czym jest BIM i dlaczego nie jest tylko modelem 3D

BIM, czyli Building Information Modeling, nie jest programem komputerowym ani samym modelem 3D. Jest metodyką, która obejmuje pełny cykl życia budynku – od pierwszego szkicu koncepcyjnego, przez projektowanie i realizację, aż po użytkowanie, utrzymanie i modernizację obiektu.

W praktyce oznacza to, że wszystkie strony zaangażowane w inwestycję pracują na jednym wspólnym modelu informacyjnym, który stanowi aktualne źródło danych. Są to m.in.:

• architekt, odpowiedzialny za koncepcję i rozwiązania przestrzenne,
• projektanci branżowi: konstrukcji, instalacji sanitarnych, elektrycznych i teletechnicznych,
• inżynier budowy i kierownik budowy,
• generalny wykonawca i podwykonawcy,
• producent rozwiązań systemowych,
• inspektor nadzoru,
• inwestor oraz zarządca obiektu.

Każdy z uczestników wnosi do modelu własny zakres informacji, ale pracuje na tych samych, spójnych danych. To właśnie ta wspólna baza wiedzy odróżnia BIM od tradycyjnego podejścia opartego na wymianie rysunków 2D i wielu wersjach dokumentacji.

Model 3D to za mało – o sile informacji w BIM

Częstym błędem jest utożsamianie BIM z trójwymiarową geometrią. Tymczasem sam model 3D, nawet bardzo dokładny, nie jest jeszcze modelem informacyjnym. Dopiero wtedy, gdy zawiera on:

• parametry techniczne elementów,
• informacje montażowe i eksploatacyjne,
• relacje pomiędzy elementami,
• powiązania z normami i wymaganiami projektowymi,

może stać się realnym narzędziem wspierającym projektowanie i koordynację.

„Największą wartością BIM nie jest wizualizacja, ale możliwość pracy na danych, które są wspólne dla wszystkich branż.”
Marcin Gronowski, Inżynier Doradztwa Architektonicznego / Specjalista BIM, Saint-Gobain Construction Products Polska

Kolizje budowlane – problem, który zaczyna się dużo wcześniej niż na budowie

Kolizja budowlana to niezgodność w dokumentacji projektowej wynikająca z konfliktu pomiędzy elementami projektu, wymaganiami montażowymi, przepisami technicznymi lub harmonogramem realizacji. W praktyce projektowej kolizje przyjmują różne formy i mają różną wagę.

Najczęściej spotykane są:

• kolizje twarde – fizyczne przecięcia elementów, takich jak przegrody budowlane, przewody instalacyjne itp.
• kolizje miękkie – związane z tolerancjami montażowymi, strefami manewrowymi i serwisowymi oraz dostępnością do urządzeń i pomieszczeń,
• kolizje normowe – naruszające przepisy i wymagania techniczne,
• kolizje harmonogramowe (4D).

Szczególnie kosztowne są kolizje istotne – takie, które prowadzą do przeprojektowań, wstrzymania robót lub opóźnień.

Dlaczego kolizje warto identyfikować na etapie projektu?

Jedną z kluczowych zalet metodyki BIM jest możliwość identyfikacji kolizji zanim cokolwiek zostanie zbudowane. Kolizje twarde są w dużej mierze wykrywane automatycznie przez narzędzia BIM, co pozwala rozwiązywać je już na etapie projektu.

Znacznie większym wyzwaniem są kolizje miękkie – niewidoczne na pierwszy rzut oka, ale mające ogromne znaczenie dla późniejszego użytkowania obiektu. To właśnie one najczęściej ujawniają się zbyt późno, generując wysokie koszty lub problemy eksploatacyjne, które pozostają z budynkiem przez cały jego cykl życia.

„Najdroższe są kolizje, których nie widać wprost – związane z dostępnością, serwisem i funkcjonowaniem przestrzeni. 

Narzędzia oferowane przez metodykę BIM pozwalają je przewidzieć, zanim staną się realnym problemem.”

Koordynacja projektowa: od reakcji do procesu

W tradycyjnym modelu inwestycyjnym koordynacja opiera się na rysunkach 2D, spotkaniach i ręcznej wymianie informacji. Dokumentacja funkcjonuje w wielu wersjach, a kolizje często ujawniają się dopiero na budowie. Statystyki pokazują, że nawet 35–40% przeróbek budowlanych wynika z problemów z koordynacją, co przekłada się na wzrost kosztów projektu o 10–15%.

Metodyka BIM, szczególnie w oparciu o normę ISO 19650, porządkuje ten proces. Wprowadza jasno określone role, odpowiedzialności oraz cyfrową koordynację prowadzoną w jednym środowisku danych.

Czym CDE różni się od tradycyjnej wymiany dokumentacji?

Sercem koordynacji BIM jest Common Data Environment (CDE) – wspólne środowisko danych, w którym gromadzone i aktualizowane są wszystkie informacje projektowe. CDE umożliwia automatyczne archiwizowanie dokumentów, przypisywanie kolizji do konkretnych branż oraz śledzenie historii decyzji.

CDE zmienia sposób pracy zespołów projektowych. Każda kolizja jest zlokalizowana w modelu, widoczna dla wszystkich branż oraz posiada przypisane osoby odpowiedzialne za jej rozwiązanie.

Katarzyna Kita, Kierownik Doradztwa Architektonicznego Saint-Gobain Construction Products Polska

Gotowe rozwiązania kolizji – wiedza zamieniona w praktykę

W odpowiedzi na realne potrzeby rynku powstały gotowe rozwiązania kolizji BIM opracowane przez ekspertów Saint-Gobain. Obejmują one m.in. kolizje systemów suchej zabudowy z elementami konstrukcyjnymi i instalacyjnymi oraz kolizje funkcjonalne, takie jak naruszenie przestrzeni manewrowych dla osób z niepełnosprawnością.

Rozwiązania przygotowane zostały na poziomie szczegółowości LOD 400, co pozwala wykorzystywać je nie tylko w projektowaniu, lecz także w prefabrykacji i na budowie. Dostępność w formatach 2D i 3D sprawia, że mogą być stosowane również poza zaawansowanym środowiskiem BIM.

BIM w praktyce

Metodyka BIM nie eliminuje wszystkich problemów projektowych, ale pozwala nimi świadomie zarządzać. Przeniesienie identyfikacji kolizji na etap projektu oznacza większą przewidywalność, niższe koszty i wyższą jakość realizowanych obiektów. To właśnie w tym miejscu BIM przestaje być teorią, a staje się realnym wsparciem codziennej pracy architektów i projektantów.

„Jako lider nowoczesnego budownictwa nie ograniczamy się tylko do dostarczania materiałów. Naszą ambicją jest bycie partnerem technologicznym, który dostarcza kompletne systemy i cyfrowe narzędzia eliminujące ryzyko błędów projektowych. Inwestycja w biblioteki to wyraz naszej dbałości o jakość, terminowość i bezpieczeństwo finansowe każdej inwestycji realizowanej z markami Rigips, Isover i Weber” –  podsumowuje Szymon Raćkowski, Szef Działu Doradztwa Technicznego Saint-Gobain.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy BIM to tylko model 3D?
Nie. Model 3D jest jedynie nośnikiem informacji. BIM to metodyka zarządzania danymi o budynku w całym jego cyklu życia.

Jakie kolizje BIM wykrywa automatycznie?
Przede wszystkim kolizje twarde. Automatyczne wykrywanie kolizji miękkich jest możliwe po wcześniejszym sprecyzowaniu warunków brzegowych.

Na jakim etapie najlepiej identyfikować kolizje?
Na etapie projektu, gdy koszt wprowadzenia zmian jest najniższy.

Czym różni się koordynacja BIM od tradycyjnej?
Opiera się na jednym modelu informacyjnym i wspólnym środowisku danych, zamiast na rozproszonych rysunkach 2D.

Dlaczego ISO 19650 jest tak ważne?
Ponieważ porządkuje proces wymiany informacji i jasno definiuje role oraz odpowiedzialności.

Co daje stopień szczegółowości LOD 400 w rozwiązaniach kolizji?
Umożliwia ich praktyczne wykorzystanie w projektowaniu, prefabrykacji i na budowie.

Czy można korzystać z rozwiązań kolizji bez oprogramowania BIM?
Tak, dzięki dostępności formatów 2D.

Biblioteki Saint-Gobain dla Autodesk® Revit® i GRAPHISOFT ArchiCAD

Saint-Gobain Construction Products Polska rozwija cyfrowe narzędzia, które ułatwiają projektantom pracę z informacją produktową w środowisku BIM. Ich celem jest usprawnienie procesu projektowego – od doboru rozwiązań, przez zarządzanie danymi, aż po ich wykorzystanie w modelu informacyjnym budynku.

Taką funkcję pełnią nakładki do programów Autodesk® Revit® oraz GRAPHISOFT ArchiCAD, przygotowane wspólnie dla marek ISOVER, RIGIPS i WEBER. Biblioteki porządkują informacje o produktach i rozwiązaniach systemowych, dzięki czemu projektanci mogą szybciej korzystać z aktualnych danych technicznych i łatwiej włączać je do modelu BIM.

Kompendium wiedzy o materiałach i rozwiązaniach, czyli wszystko w jednym miejscu

Wspomniane nakładki obejmują trzy osobne zakładki dedykowane markom: ISOVER, RIGIPS i WEBER. Zawierają produkty tych marek, z uwzględnieniem różnych wariantów grubości izolacji termicznej ISOVER czy bogactwa akcesoriów stosowanych w poszczególnych systemach RIGIPS. Ponadto do nakładek wprowadzono sprawdzone, wielowarstwowe i kompletne rozwiązania przegród budowlanych, a mianowicie wszystkie warianty systemów suchej zabudowy RIGIPS, dotyczące między innymi ścian działowych, okładzin ściennych i sufitowych, zabudowy poddaszy oraz sufitów podwieszanych.

Tworząc narzędzia nie zapomnieliśmy o rozwiązaniach izolacyjnych z produktami ISOVER, przeznaczonych np. do dachów skośnych i płaskich, podłóg oraz ścian zewnętrznych w technologii ETICS, murów warstwowych i fasad wentylowanych.

Stworzone biblioteki produktów i rozwiązań zawierają szereg charakteryzujących je informacji i parametrów technicznych, ułatwiających proces tworzenia modelu informacyjnego budynku BIM. Co więcej, z poziomu nakładki użytkownik ma dostęp do obszernej wiedzy dotyczącej produktów i rozwiązań, w tym do danych na temat rekomendowanego zastosowania, najważniejszych właściwości, izolacyjności akustycznej, parametrów termicznych czy informacji dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

Regularna aktualizacja danych

„Jedną z podstawowych cech informacji BIM jest jej aktualność. Jako producent materiałów budowlanych dbamy o to, aby użytkownik miał dostęp do regularnie aktualizowanych narzędzi BIM, co pozwala na bezproblemową integrację najnowszych danych z modelem. Ponadto opracowane narzędzia na bieżąco dostosowujemy do najnowszych wersji oprogramowania, zapewniając użytkownikowi możliwość pracy z nakładkami zgodnie z rozwojem technologii BIM.”

Katarzyna Kita, Kierownik Doradztwa Architektonicznego Saint-Gobain Construction Products Polska