Dźwiękochłonność

Opis

Pochłanianie dźwięku oznacza zdolność do redukcji energii dźwiękowej fal docierających do danej powierzchni. Odnosi się do redukcji hałasu wewnątrz danego pomieszczenia poprzez eliminację fal odbitych. Skutkiem zbyt dużej ilości i energii odbitych fal akustycznych jest hałas pogłosowy. Prowadzi on do podniesienia tła akustycznego (ogólnego poziomu hałasu) oraz do zakłóceń w wyrazistości mowy czy przekazu dźwiękowego.

Parametrem opisującym każde pomieszczenie pod względem dźwiękochłonności jest czas pogłosu. Jest to czas wyrażony w sekundach, po jakim natężenie dźwięku maleje o 60 dB po wyłączeniu źródła. Czas pogłosu jest zależny od wielkości pomieszczenia, kształtu i własności dźwiękochłonnych materiałów użytych w danym pomieszczeniu. Własności dźwiękochłonne materiału charakteryzuje wskaźnik pochłaniania dźwięku, którego wartość zawiera się od 0 do 1. Wygodnym sposobem opisu własności dźwiękochłonnych materiału jest też podawanie klasy pochłaniania dźwięku, zgodnie z normą PN-EN ISO 11654.

W czerwcu 2015 roku ukazała się norma PN-B-02151-4, określająca wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach. Na chwilę obecną (czas powstawania tego katalogu) norma nie jest jeszcze wymogiem prawnym, niemniej stanowi znakomitą referencję, do której można się odnosić projektując pomieszczenia w budynkach oświatowych. Norma wyróżnia przede wszystkim pomieszczenia, których funkcja związana jest z komunikacją słowną. Jest to znakomita większość „głównych” pomieszczeń w szkołach i budynkach oświatowych: klasy szkolne, sale wykładowe, audytoria, sale do prezentacji słownych. Dla tych pomieszczeń wymagany maksymalny czas pogłosu zawiera  się od 0,6 do 1,0 sekundy (w zależności od wielkości), a dodatkowo określone jest wymaganie wskaźnika transmisji mowy STI na poziomie minimum 0,6.

Spełnienie tych wymagań oznacza zwykle konieczność stosowania materiałów o zróżnicowanych wskaźnikach pochłaniania dźwięku. Materiały silnie pochłaniające dźwięk należy stosować zwłaszcza w tylnej części klasy, na suficie i co najmniej jednej ze ścian (likwidacja efektu „trzepoczącego echa”), a materiały odbijające, które pomogą we właściwej propagacji głosu, należy umieścić w przedniej części klasy i nad stanowiskiem nauczyciela (wykładowcy). Nie jest właściwym „przetłumianie” pomieszczeń klas przez stosowanie dużej ilości pochłaniaczy o wysokich klasach dźwiękochłonności, gdyż zwykle w takiej sytuacji głos nie dociera z właściwym natężeniem i na poziomie zrozumiałości do końca sali. Z kolei zbyt wysoki czas pogłosu (za mało pochłaniaczy) powoduje zakłócenie wyrazistości przekazu przez nakładanie się słyszalnego echa i ogólne podniesienie poziomu hałasu.

W dalszej części norma określa maksymalny czas pogłosu dla wielu innych pomieszczeń, w tym takich jak sale gimnastyczne, stołówki i świetlice szkolne, biblioteki, czytelnie, itp. Najwyższe wymagania odnośnie czasu pogłosu są określone dla sal dla dzieci w żłobkach i przedszkolach i wynoszą 0,4 sekundy. Dla części „mniej odpowiedzialnych” akustycznie pomieszczeń norma określa wymóg zapewnienia minimalnej chłonności akustycznej odniesionej do 1 m2 powierzchni pomieszczenia. Są to takie pomieszczenia jak korytarze, szatnie, klatki schodowe, kuchnie, itp.