Higiena, zdrowie i środowisko

Wszystkie obiekty budowlane muszą być wykonane w taki sposób, aby podczas ich budowy, użytkowania i rozbiórki nie stanowiły w ciągu ich całego cyklu życia zagrożenia dla higieny ani zdrowia pracowników, osób je zajmujących lub sąsiadów.

Wymagania higieniczne posiadają duże znaczenie w przypadku budynków i pomieszczeń służby zdrowia. Dlatego też budynki tego typu powinny być tak projektowane, aby ułatwiały utrzymanie czystości. Rozwiązania budowlane stosowane w obiektach służby zdrowia muszą uwzględniać konieczność częstego mycia i/lub dezynfekcji z zastosowaniem specjalnych środków. Nowoczesne materiały budowlane często mogą zawierać specjalne środki aseptyczne, bakteriobójcze czy dodatki oczyszczające powietrze. Wskazane jest stosowanie takich materiałów, zwłaszcza w pomieszczeniach przeznaczonych na dłuższy pobyt ludzi (sale chorych, sale przed- i poporodowe, OIOM czy gabinety diagnostyczne).

Wymagania prawne w zakresie higieny są określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dn. 2 lutego 2011 w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. Ustaw nr 213 poz 1568). Mówi ono w szczególności, że:

  • podłogi powinny być wykonane z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję (z wyłączeniem działów administracyjno-socjalnych)
  • połączenie ścian z podłogami powinno zostać wykonane w sposób bezszczelinowy, umożliwiający jego mycie i dezynfekcję
  • w pomieszczeniach wymagających częstej dezynfekcji lub utrzymania aseptyki ściany, na całej wysokości powinny być wykończone materiałami umożliwiającymi ich mycie i dezynfekcję
  • w przypadku konieczności zastosowania sufitów podwieszanych w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych, w szczególności w salach operacyjnych, zabiegowych i porodowych, pokojach łóżkowych na oddziałach anestezjologii i intensywnej opieki, pooperacyjnych, oparzeniowych, pomieszczeniach przeznaczonych do pobierania i przerobu krwi w centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa, sufity te powinny być wykonane w sposób zapewniający szczelność i gładkość powierzchni

Szczelność w rozumieniu tych przepisów należy interpretować jako nieprzepuszczalność cieczy i powietrza, natomiast gładkość powierzchni, jako bez nierówności i chropowatości.

Jakość powietrza jest ważnym czynnikiem, który decyduje o warunkach i komforcie pracy czy pobytu pacjentów w szpitalu. Dlatego pomieszczenia powinny być wyposażone w systemy wentylacji, które umożliwiają właściwą wymianę powietrza. Należy zadbać, żeby stosować materiały o niskiej klasie emisji zanieczyszczeń chemicznych (zwłaszcza formaldehydu, który jest środkiem rakotwórczym). W Polsce obowiązuje Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.03.1996, które określa maksymalny dopuszczalny poziom formaldehydu w pomieszczeniach opieki zdrowotnej na 50 mikrogramów/m powietrza. Produkty RIGIPS z grupy Activ’Air® skutecznie usuwają formaldehyd i pomagają utrzymać jego stężenie w powietrzu na minimalnym poziomie.

Oświetlenie ma podobnie duży wpływ na ogólny wygląd i nastrój pomieszczenia, a także na komfort pracy. Światło dzienne wywiera pozytywny wpływ zarówno na dobre samopoczucie, jak i zdrowie oraz wydajność organizmu. Promienie słoneczne to darmowe oświetlenie i ciepło, które niezbędne są w czasie choroby bądź rehabilitacji pacjentów. Gdy go brakuje, jesteśmy rozdrażnieni i zmęczeni. Wymagania w zakresie oświetlenia w budynkach służby zdrowia zostały zdefiniowane w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej.

Istotnym czynnikiem w tym względzie jest sposób, w jaki światło jest odbijane i rozpraszane przez duże powierzchnie w pomieszczeniu, takie jak: ściana, podłoga lub sufit. W celu stworzenia komfortowego wnętrza sufit powinien być najjaśniejszą powierzchnią w pomieszczeniu. Biały sufit odbija więcej światła niż sufit w ciemnym odcieniu. Samo oświetlenie powinno być wolne od oślepiającego blasku i innych drażniących odbić światła.

W listopadzie w 2004 roku PKN wydał pełny tekst nowej normy oświetleniowej PN-EN 12464-1:2004:Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach”. Dokument ten zastępuje trzy wcześniejsze akty prawne: PN-84/E- 02033; PN-71/E-02034; PN-84/E-02035. Norma nakłada obowiązek zapewnienia właściwego oświetlenia w miejscu pracy i tym samym obowiązek projektowania oświetlenia zgodnie z normą. Dodatkowo Warunki Techniczne określają minimalny stosunek powierzchni okien do podłogi. Dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (sale chorych, pokoje w domach opieki) wynosi on 1:8, a dla pozostałych pomieszczeń (gabinety, recepcje, pokoje zabiegowe) wynosi 1:12.

W normie PN-EN 12464-1:2004 podane są zakresy zalecanych współczynników odbicia dla głównych powierzchni we wnętrzach:

  • 0,6 ÷ 0,9 sufit
  • 0,3 ÷ 0,8 ściany
  • 0,2 ÷ 0,6 płaszczyzna robocza
  • 0,1 ÷ 0,5 podłoga

Współczynnik odbicia określa, jaki odsetek strumienia świetlnego, który pada na określoną powierzchnię, zostaje od niej odbity. Powierzchnie jasne posiadają wysoki, a ciemne niski współczynnik odbicia. Im ciemniejsze powierzchnie i wyposażenie pomieszczenia, tym większa ilość światła jest konieczna, aby uzyskać jednakowe natężenie oświetlenia.

Norma nie narzuca konkretnych rozwiązań i nie ogranicza projektanta pozwalając mu na swobodne modelowanie przestrzeni pomieszczenia. W ofercie RIGIPS można znaleźć wykończone fabrycznie produkty (np. płyty sufitowe) o określonych współczynnikach odbicia światła. Zwykle przekraczają one 85%. Dokładne dane znajdują się w kartach technicznych i katalogach.

Inną grupę stanowią produkty (np. ściany działowe), które dopiero po zamontowaniu, wykończeniu i pomalowaniu uzyskują określone własności w zakresie odbicia światła. Pełna oferta produktów RIGIPS daje wiele możliwości oraz zapewnia jednocześnie estetykę, bezpieczeństwo i ekonomiczność zastosowanych rozwiązań.

Ochrona przed promieniowaniem RTG
Budynki pełniące funkcję centrów opieki zdrowotnej ze względu na charakter i zakres działalności bardzo często posiadają urządzenia emitujące promieniowanie RTG. Dlatego ważne jest, aby pomieszczenia z takimi urządzeniami projektowane były w sposób zgodny z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie szczególnych warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi (Dz. U. Nr 180, poz. 1350).