Dźwiękochłonność

Pochłanianie dźwięku oznacza zdolność do redukcji energii dźwiękowej fal docierających do danej powierzchni. Odnosi się do redukcji hałasu wewnątrz danego pomieszczenia poprzez eliminację fal odbitych. Skutkiem zbyt dużej ilości i energii odbitych fal akustycznych jest hałas pogłosowy. Prowadzi on do podniesienia tła akustycznego (ogólnego poziomu hałasu) oraz do zakłóceń w wyrazistości mowy czy przekazu dźwiękowego.

Parametrem opisującym każde pomieszczenie pod względem dźwiękochłonności jest czas pogłosu. Jest to czas wyrażony w sekundach, po jakim natężenie dźwięku maleje o 60 dB po wyłączeniu źródła. Czas pogłosu jest zależny od wielkości pomieszczenia, kształtu i własności dźwiękochłonnych materiałów użytych w danym pomieszczeniu. Własności dźwiękochłonne materiału charakteryzuje wskaźnik pochłaniania dźwięku, którego wartość zawiera się od 0 do 1. Wygodnym sposobem opisu własności dźwiękochłonnych materiału jest też podawanie klasy pochłaniania dźwięku, zgodnie z normą PN-EN ISO 11654.

W czerwcu 2015 roku ukazała się norma PN-B-02151-4, określająca wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach. Na chwilę obecną (czas powstawania tego katalogu) norma nie jest jeszcze wymogiem prawnym, niemniej stanowi znakomitą referencję, do której można się odnosić projektując pomieszczenia w budynkach oświatowych. Norma wyróżnia przede wszystkim pomieszczenia, których funkcja związana jest z komunikacją słowną. Jest to znakomita większość „głównych” pomieszczeń w szkołach i budynkach oświatowych: klasy szkolne, sale wykładowe, audytoria, sale do prezentacji słownych. Dla tych pomieszczeń wymagany maksymalny czas pogłosu zawiera  się od 0,6 do 1,0 sekundy (w zależności od wielkości), a dodatkowo określone jest wymaganie wskaźnika transmisji mowy STI na poziomie minimum 0,6.

Spełnienie tych wymagań oznacza zwykle konieczność stosowania materiałów o zróżnicowanych wskaźnikach pochłaniania dźwięku. Materiały silnie pochłaniające dźwięk należy stosować zwłaszcza w tylnej części klasy, na suficie i co najmniej jednej ze ścian (likwidacja efektu „trzepoczącego echa”), a materiały odbijające, które pomogą we właściwej propagacji głosu, należy umieścić w przedniej części klasy i nad stanowiskiem nauczyciela (wykładowcy). Nie jest właściwym „przetłumianie” pomieszczeń klas przez stosowanie dużej ilości pochłaniaczy o wysokich klasach dźwiękochłonności, gdyż zwykle w takiej sytuacji głos nie dociera z właściwym natężeniem i na poziomie zrozumiałości do końca sali. Z kolei zbyt wysoki czas pogłosu (za mało pochłaniaczy) powoduje zakłócenie wyrazistości przekazu przez nakładanie się słyszalnego echa i ogólne podniesienie poziomu hałasu.

W dalszej części norma określa maksymalny czas pogłosu dla wielu innych pomieszczeń, w tym takich jak sale gimnastyczne, stołówki i świetlice szkolne, biblioteki, czytelnie, itp. Najwyższe wymagania odnośnie czasu pogłosu są określone dla sal dla dzieci w żłobkach i przedszkolach i wynoszą 0,4 sekundy. Dla części „mniej odpowiedzialnych” akustycznie pomieszczeń norma określa wymóg zapewnienia minimalnej chłonności akustycznej odniesionej do 1 m2 powierzchni pomieszczenia. Są to takie pomieszczenia jak korytarze, szatnie, klatki schodowe, kuchnie, itp.